Organik tarım nedir?

Mevzuattaki tanım

Organik tarım, Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’e göre yapılan tarımsal faaliyettir. Yönetmeliğin amacı, ekolojik dengenin korunması ile organik tarımsal üretimin ve pazarlamanın düzenlenmesi, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Aynı yönetmelikte organik ürün, organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilmiş ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürün olarak tanımlanır. Yani bir ürünü organik yapan şey yalnızca üretim yöntemi değil, o yöntemin bağımsız bir kuruluş tarafından kontrol edilip belgelendirilmiş olmasıdır.

Organik tarım faaliyeti; üretim ya da yetiştirme, doğal alanlardan ürün toplama, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma, pazarlama, ithalat ve ihracat dâhil ürünün tüketiciye ulaşıncaya kadarki tüm aşamalarını kapsar. Zincirin her halkası kontrol sistemine dâhildir.

Temel kurallar

Yönetmeliğin organik tarımın genel kurallarını düzenleyen maddesi, sahadaki işleyişin çerçevesini çizer:

• Yönetmelikteki kurallara uymak kaydıyla ülkenin her yerinde organik tarım metodu uygulanabilir.
• Organik tarım faaliyetleri, müteşebbis ile yetkilendirilmiş kuruluş arasında imzalanan sözleşmeye dayalı olarak yürütülür.
• Yetkilendirilmiş kuruluş, sözleşme yaptığı müteşebbise ilişkin bilgileri kırk beş gün içinde OTBİS’e (Organik Tarım Bilgi Sistemi) kaydeder ve müteşebbise bir kod numarası verir.
• Konvansiyonel üretimde kullanılan bina, alet ve ekipmanlar organik üretime geçmeden önce temizlenir.
• Müteşebbis bireysel başvurabileceği gibi, tüzel kişiliği bulunan bir üretici grubu altında da faaliyet gösterebilir; bu durumda grup içindeki her üretici ile ayrıca sözleşme imzalanır.

Kontrol yılda en az bir kez yapılır; yazılı belgeler, planlar, defterler, kayıtlar ile arazi, yem, barınak, kovan, işletme ve depo gibi kritik kontrol noktaları yerinde incelenir. Kontrol ziyaretlerinin en az yüzde onu habersizdir.

Yasak olan uygulamalar

Organik üretimde bazı uygulamalar kapsam dışıdır; bunlar tercih değil, mevzuat hükmüdür:

• Topraksız tarıma izin verilmez.
• Organik ürün, genetiği değiştirilmiş organizmalar veya bu organizmalardan elde edilen ürünler kullanılmadan üretilir.
• Organik gıda, yem ya da ham maddelerin işlenmesinde iyonlaştırıcı radyasyon kullanımı yasaktır.
• Sanayi ve şehir atık suları ile drenaj sisteminden elde edilen sular organik tarımda kullanılamaz.
• Organik gübre stoklama kapasitesi veya araziye yayılan azot miktarı, tek ürün için yılda hektar başına 170 kilogramı aşamaz.

Bir işletmede organik üretilen ürünle aynı tür ve çeşitten olan ya da bunlardan kolayca ayırt edilemeyen konvansiyonel ürünler bir arada üretilemez. Çok yıllık bitkilerde ise işletmenin tamamının en geç beş yıllık plan içinde organiğe geçirileceğinin taahhüt edilmesi, ürünlerin ayrı tutulması ve her hasattan en az kırk sekiz saat önce kuruluşun haberdar edilmesi şartıyla istisna uygulanabilir.

Etiket ve logo

Tüketicinin organik ürünü tanımasını sağlayan şey etikettir. Yurt içinde üretilerek pazarlanan organik ürünlerin üzerinde yönetmelik ekinde yer alan organik ürün logosu ile yetkilendirilmiş kuruluşun adı, logosu, kod numarası ve ürün sertifika numarası bulunur.

İşlenmiş bir ürünün organik olarak etiketlenebilmesi için, içindeki tarımsal orijinli bileşenlerin en az yüzde 95’inin yönetmelik hükümlerine göre üretilmiş olması gerekir. Konvansiyonel bir ürünün üretiminde organik girdi kullanıldığında, etikette yalnızca “% X Organik Tarım Metoduyla Üretilmiştir” ifadesi yer alır ve bu ürünlerde organik ürün logosu kullanılmaz.

Geçiş sürecindeki ürünler “Organik tarım geçiş süreci ürünüdür” etiketiyle pazarlanır; bu ürünlerde de organik ürün logosu kullanılmaz. Ayrıntısı geçiş süreci bölümünde.

Kim kontrol eder?

Organik tarımın çerçevesini 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ve buna dayanan yönetmelik çizer; uygulamayı T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı denetler. Sahadaki kontrol ve sertifikasyon işini ise Bakanlık tarafından yetkilendirilen kuruluşlar yürütür.

Met Ekolojik, Bakanlık tarafından TR-OT-42 kodu ile yetkilendirilmiş bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşudur. Yetki kapsamımızı, yetki tarihlerini ve kalite yönetim sistemimizi akreditasyon ve yetki sayfasında Bakanlık kaydına dayanarak yayımlıyoruz.

Kararlarımıza itiraz etmek ya da hizmetimizle ilgili şikayette bulunmak isterseniz süreç ayrı bir prosedürle yürütülür: şikayet ve itiraz.

Nasıl başlanır?

Organik üretime geçmek isteyen müteşebbis, faaliyet alanına göre Bakanlık kayıt sistemine kayıtlı olduktan sonra yetkilendirilmiş bir kuruluşa başvurur. Başvurunun kabulüyle sözleşme imzalanır, müteşebbis OTBİS’e kaydedilir ve geçiş sürecine alınır.

Sıradaki iki bölüm bu iki adımı ayrıntılandırıyor: geçiş süreci ne kadar sürer ve sertifika nasıl alınır. Faaliyet alanınıza özel kurallar için faaliyet alanlarımız sayfasına bakabilirsiniz.